Co dzieje się po przedstawieniu zarzutów? Prawa podejrzanego i dalszy przebieg sprawy karnej
Co dzieje się po przedstawieniu zarzutów? Prawa podejrzanego i dalszy przebieg sprawy karnej
Co dzieje się po przedstawieniu zarzutów?
Po przedstawieniu zarzutów osoba, której dotyczą zarzuty, uzyskuje status podejrzanego i staje się stroną postępowania przygotowawczego. Może korzystać z prawa do obrony, składać albo odmówić składania wyjaśnień, korzystać z pomocy obrońcy oraz podejmować inne czynności procesowe.
Przedstawienie zarzutów nie oznacza jednak, że dana osoba jest winna ani że sprawa musi zakończyć się skierowaniem aktu oskarżenia do sądu.
To często dopiero początek właściwej obrony.
Co oznacza przedstawienie zarzutów?
Przedstawienie zarzutów jest jednym z najważniejszych momentów postępowania karnego.
Zgodnie z art. 313 k.p.k., jeżeli zgromadzone dane dostatecznie uzasadniają podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, wydaje się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je podejrzanemu i co do zasady przesłuchuje się go.
Postanowienie powinno wskazywać osobę podejrzaną, dokładnie określać zarzucany jej czyn oraz zawierać jego kwalifikację prawną.
Od tego momentu sytuacja procesowa osoby, której dotyczy postępowanie, zasadniczo się zmienia.
Nie jest już wyłącznie osobą pozostającą w zainteresowaniu organów ścigania. Może aktywnie realizować swoje prawo do obrony.
Czy przedstawienie zarzutów oznacza, że zostanę oskarżony?
Nie. Przedstawienie zarzutów nie oznacza automatycznie wniesienia aktu oskarżenia do sądu ani tym bardziej skazania.
Po przedstawieniu zarzutów postępowanie przygotowawcze nadal trwa.
Policja lub prokuratura mogą wykonywać dalsze czynności, między innymi przesłuchiwać świadków, uzyskiwać dokumenty, przeprowadzać opinie biegłych oraz zabezpieczać inne dowody.
Dopiero zgromadzony materiał pozwala podjąć decyzję dotyczącą dalszego losu postępowania.
Sprawa może więc zakończyć się inaczej niż wniesieniem aktu oskarżenia.
Co zawiera postanowienie o przedstawieniu zarzutów?
Zarzut nie powinien ograniczać się do samego wskazania przepisu Kodeksu karnego.
Powinien określać zarzucany czyn oraz jego kwalifikację prawną.
Dla podejrzanego szczególne znaczenie ma ustalenie:
- o jaki dokładnie czyn jest podejrzany,
- kiedy i gdzie miał on zostać popełniony,
- w jaki sposób opisano jego zachowanie,
- jaką kwalifikację prawną przyjął organ prowadzący postępowanie.
Przed podjęciem decyzji o składaniu wyjaśnień warto dokładnie wiedzieć, czego właściwie dotyczy zarzut.
Czy podejrzany może poznać podstawy przedstawionych zarzutów?
Tak. Podejrzany może żądać podania mu ustnie podstaw zarzutów, a także sporządzenia uzasadnienia na piśmie.
W pisemnym uzasadnieniu powinny zostać wskazane w szczególności fakty i dowody przyjęte za podstawę zarzutów.
Może to mieć istotne znaczenie dla przygotowania dalszej obrony.
Samo brzmienie zarzutu nie zawsze pozwala bowiem ustalić, na jakim materiale dowodowym organ oparł podejrzenie popełnienia przestępstwa.
Co dzieje się bezpośrednio po przedstawieniu zarzutów?
Co do zasady po ogłoszeniu postanowienia podejrzany jest przesłuchiwany.
I właśnie ten moment może mieć bardzo duże znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.
Podejrzany może:
- złożyć wyjaśnienia,
- odmówić składania wyjaśnień,
- odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania,
- korzystać z pomocy obrońcy.
Nie istnieje jedna właściwa strategia dla wszystkich postępowań.
Czy po przedstawieniu zarzutów trzeba składać wyjaśnienia?
Nie. Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania i nie musi podawać przyczyny takiej decyzji.
To jedno z podstawowych praw osoby podejrzanej.
Nie oznacza to jednak, że odmowa składania wyjaśnień zawsze jest najlepszym rozwiązaniem.
W jednej sprawie korzystne może być przedstawienie własnej wersji wydarzeń już podczas pierwszego przesłuchania. W innej rozsądniejsze może być wcześniejsze poznanie materiału sprawy i dopiero późniejsze zajęcie stanowiska.
Czy odmowa składania wyjaśnień oznacza przyznanie się do winy?
Nie. Skorzystanie z prawa do odmowy składania wyjaśnień nie jest przyznaniem się do popełnienia przestępstwa.
Podejrzany korzysta w ten sposób z prawa przyznanego mu przez Kodeks postępowania karnego.
Czy przed przesłuchaniem warto skontaktować się z adwokatem?
W praktyce jest to jeden z momentów, w których pomoc obrońcy może mieć szczególne znaczenie.
Pierwsze przesłuchanie nie powinno być traktowane jako zwykła rozmowa z Policją lub prokuratorem.
Wyjaśnienia zostają utrwalone w protokole i mogą następnie stanowić część materiału dowodowego.
Z mojego doświadczenia w sprawach karnych wynika, że jednym z częstszych problemów jest próba spontanicznego „wyjaśnienia wszystkiego” jeszcze przed ustaleniem, jakie dowody zgromadzono i czego dokładnie dotyczy zarzut.
Podejrzany działa wtedy pod wpływem stresu, często odpowiadając na pytania, których znaczenia procesowego wcześniej nie analizował.
Dlatego przed przesłuchaniem warto ustalić przede wszystkim:
- czego dokładnie dotyczą zarzuty,
- co wiadomo o materiale dowodowym,
- czy i w jakim zakresie składać wyjaśnienia,
- jakie mogą być konsekwencje określonej strategii.
Czy adwokat może być obecny podczas przesłuchania podejrzanego?
Tak. Podejrzany może korzystać z pomocy obrońcy, a na jego żądanie należy przesłuchać go z udziałem ustanowionego obrońcy.
Sama obecność adwokata nie zastępuje jednak wcześniejszego przygotowania do czynności.
W praktyce istotne jest, aby jeszcze przed przesłuchaniem przeanalizować sytuację procesową i ustalić sposób postępowania.
Czy po przedstawieniu zarzutów można zapoznać się z aktami sprawy?
Podejrzany i jego obrońca mają uprawnienia związane z dostępem do akt, ale zakres dostępu do materiałów na etapie postępowania przygotowawczego nie zawsze jest pełny od samego początku.
Ma to duże znaczenie praktyczne.
Zdarza się, że podejrzany zna treść zarzutu, ale nie zna jeszcze całego materiału, na którym opiera się prokuratura.
Dlatego strategia obrony powinna uwzględniać nie tylko to, co już wiadomo, ale również etap, na którym znajduje się postępowanie.
Czy po przedstawieniu zarzutów można składać własne wnioski dowodowe?
Tak. Podejrzany i jego obrońca mogą składać wnioski o dokonanie czynności postępowania.
Obrona nie musi zatem ograniczać się do oczekiwania na kolejne działania Policji lub prokuratury.
W odpowiedniej sprawie można dążyć między innymi do przeprowadzenia dowodów istotnych dla wersji przedstawianej przez podejrzanego.
To jedna z przyczyn, dla których postępowanie przygotowawcze może mieć tak duże znaczenie dla wyniku całej sprawy.
Czy zarzuty mogą zostać później zmienione?
Tak. Przedstawiony na początku zarzut nie musi pozostać w identycznej postaci do końca postępowania.
Jeżeli w toku śledztwa pojawią się podstawy do zarzucenia innego czynu, istotnej zmiany opisu czynu albo zastosowania surowszej kwalifikacji prawnej, przepisy przewidują wydanie nowego postanowienia i jego ogłoszenie podejrzanemu.
Dlatego po przedstawieniu zarzutów sprawa nadal może się rozwijać wraz z pojawianiem się kolejnych dowodów.
Czy po przedstawieniu zarzutów można zostać zatrzymanym lub tymczasowo aresztowanym?
Samo przedstawienie zarzutów nie oznacza automatycznie tymczasowego aresztowania.
W zależności od sytuacji prokurator może jednak rozważać zastosowanie środków zapobiegawczych, a w przypadku tymczasowego aresztowania wystąpić z odpowiednim wnioskiem do sądu.
Mogą być również stosowane środki o charakterze nieizolacyjnym.
Każdy z nich wymaga spełnienia przewidzianych prawem przesłanek.
Jeżeli prokurator zamierza wystąpić o tymczasowe aresztowanie, sytuacja staje się szczególnie pilna i wymaga przygotowania argumentacji dotyczącej zarówno samego zarzutu, jak i podstaw stosowania aresztu.
Co może wydarzyć się dalej?
Po przedstawieniu zarzutów nie ma jednego scenariusza.
Dalsze postępowanie może obejmować kolejne przesłuchania, czynności dowodowe, opinie biegłych, przeszukania, analizę zabezpieczonych urządzeń lub dokumentów oraz wnioski dowodowe stron.
Ostatecznie postępowanie przygotowawcze może zakończyć się między innymi umorzeniem postępowania albo skierowaniem sprawy do sądu.
Dlatego błędem jest traktowanie przedstawienia zarzutów jak gotowego rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej.
Co zrobić po przedstawieniu zarzutów? 5 najważniejszych rzeczy
Po pierwsze – ustal dokładnie treść zarzutu.
Nie opieraj się wyłącznie na własnym przekonaniu, czego dotyczy postępowanie.
Po drugie – nie podejmuj pochopnie decyzji o składaniu wyjaśnień.
To decyzja procesowa, a nie obowiązek.
Po trzecie – ustal, jakie dowody stanowią podstawę zarzutów.
Podejrzany ma określone uprawnienia pozwalające poznać podstawy stawianego mu zarzutu.
Po czwarte – rozważ aktywną obronę.
W zależności od sprawy może ona obejmować wnioski dowodowe i inne czynności podejmowane już podczas postępowania przygotowawczego.
Po piąte – nie czekaj z przygotowaniem strategii do rozprawy.
Wiele istotnych dla późniejszego procesu decyzji zapada znacznie wcześniej.
Najczęściej zadawane pytania po przedstawieniu zarzutów – FAQ
Czy przedstawienie zarzutów oznacza, że jestem winny?
Nie. Przedstawienie zarzutów oznacza uzyskanie statusu podejrzanego w postępowaniu karnym. O winie nie przesądza Policja ani prokurator poprzez samo przedstawienie zarzutów.
Czy muszę przyznać się do winy albo nieprzyznania się?
Podejrzany ma określone prawa dotyczące składania wyjaśnień i może odmówić ich składania lub odpowiedzi na poszczególne pytania.
Czy mogę mieć adwokata podczas przesłuchania?
Tak. Podejrzany ma prawo korzystać z pomocy obrońcy.
Czy mogę dowiedzieć się, jakie dowody są podstawą zarzutów?
Podejrzany może żądać podania podstaw zarzutów oraz sporządzenia ich pisemnego uzasadnienia. Dostęp do całości akt postępowania przygotowawczego podlega odrębnym zasadom.
Czy prokurator może później zmienić zarzuty?
Tak. Jeżeli pojawią się ku temu podstawy, zarzut może zostać zmieniony lub uzupełniony.
Czy po przedstawieniu zarzutów sprawa zawsze trafia do sądu?
Nie. Samo przedstawienie zarzutów nie przesądza o wniesieniu aktu oskarżenia. Dalszy kierunek postępowania zależy od zgromadzonego materiału i rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie.
Czy po przedstawieniu zarzutów można umorzyć postępowanie?
Tak. Jeżeli zachodzą odpowiednie podstawy prawne, postępowanie może zakończyć się umorzeniem.
Adwokat po przedstawieniu zarzutów – Warszawa
Przedstawienie zarzutów to moment, w którym warto przestać patrzeć na postępowanie wyłącznie jako na działania Policji lub prokuratury i zacząć planować własną strategię procesową.
Jako adwokat zajmujący się wyłącznie sprawami karnymi pomagam osobom podejrzanym od pierwszych czynności postępowania przygotowawczego.
W praktyce zaczynam od ustalenia treści zarzutów, sytuacji dowodowej oraz tego, jakie decyzje procesowe trzeba podjąć w pierwszej kolejności. Dopiero później można odpowiedzialnie zdecydować, czy składać wyjaśnienia, jakie dowody przedstawić i w jaki sposób prowadzić dalszą obronę.
Prowadzę sprawy karne w Warszawie oraz na terenie całej Polski.
Podsumowanie – przedstawiono Ci zarzuty, co teraz?
Przedstawienie zarzutów nie oznacza skazania ani nawet pewności, że sprawa trafi do sądu. Oznacza natomiast rozpoczęcie etapu, na którym podejrzany może aktywnie korzystać ze swoich praw i przygotowywać obronę.
Najważniejsze jest ustalenie dokładnej treści zarzutów i ich podstaw, świadome podjęcie decyzji dotyczącej wyjaśnień oraz analiza materiału dowodowego.
Jeżeli przedstawiono Ci zarzuty i nie wiesz, jakie działania podjąć, warto skonsultować sprawę przed pierwszymi istotnymi decyzjami procesowymi, a nie dopiero po zakończeniu śledztwa.
Adwokat specjalizujący się w sprawach karnych w Warszawie. Reprezentuję podejrzanych, oskarżonych i pokrzywdzonych na etapie postępowania przygotowawczego i sądowego. Prowadzę sprawy w Warszawie oraz na terenie całej Polski.
DODAJ KANCELARIĘ JAKO ŹRÓDŁO W GOOGLE
